Abstract
Kovul (Capparis spinosa L.) vegetativ usulda ko‘paytirishga qiyin bo‘lgan, urug‘ orqali ko‘payishi esa past unuvchanlik va sekin rivojlanish bilan tavsiflanadigan butasimon o‘simlik turidir. Ushbu qiyinchiliklar urug‘larning unishi, poya bo‘laklaridan ildiz hosil bo‘lishi hamda ko‘chatlarni chiniqtirish jarayonlari bilan bog‘liq. Shu sababli, kapparni ko‘paytirishda to‘qima madaniyati (in vitro) usullarini qo‘llash an’anaviy ko‘paytirish usullarining cheklovlarini bartaraf etuvchi istiqbolli yondashuv hisoblanadi.To‘qima madaniyati usullari kappar o‘simliklarini klon tarzida ko‘paytirish, qisqa vaqt ichida ko‘p miqdorda bir xil va genetik jihatdan barqaror o‘simlik materialini olish imkonini beradi. Mikroko‘paytirish usullari, shuningdek, genetik yaxshilash va genofondni saqlash dasturlarida muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu sharhda avvalo kapparning biologik xususiyatlari va an’anaviy ko‘paytirish usullari haqida umumiy ma’lumotlar keltirilgan, so‘ngra o‘simlikning mikroko‘paytirish usullari, jumladan in vitro sharoitda urug‘ unishi va ko‘chat rivojlanishi, shuningdek cho‘zilgan poyalarning tugunli segmentlari orqali ko‘paytirilishi tavsiflangan. Keltirilgan mikroko‘paytirish yondashuvlari kapparni keng ko‘lamda ko‘paytirish hamda uning genetik yaxshilanishiga to‘sqinlik qilayotgan muammolarni bartaraf etish imkonini beradi. Natijada, kappar mikroko‘paytirish sohasida erishilgan eng so‘nggi ilmiy yutuqlar umumlashtirilgan
References
1. Danin, A. Capparis in the Eastern Mediterranean countries. Flora Mediterranea 2010, 20, 179–185.
2. Gristina, A.S.; Fici, S.; Siragusa, M.; Fontana, I.; Garfì, G.; Carimi, F. Hybridization of Capparis spinosa L.: Molecular and morphological evidence from the Mediterranean island complex. Flora – Morphology, Distribution, Functional Ecology of Plants 2014, 209, 733–741.
3. Rhimi, A.; Hannachi, H.; Hjaoujia, S.; Yousfi, H.; Boussaid, M. In vitro seed germination and micropropagation of Tunisian caper (Capparis spinosa L.). International Journal of Agronomy and Agricultural Research 2017, 10, 1–8.
4. Carra, A.; Del Signore, M.B.; Sottile, F.; Ricci, A.; Carimi, F. Potential use of new diphenylurea derivatives in the micropropagation of Capparis spinosa L. Plant Growth Regulation 2012, 66, 229–237.
5. Kdimy, A.; El Yadini, M.; Guaâdaoui, A.; Bourais, I.; El Hajjaji, S.; Le, H.V. Phytochemical composition, biological activities, therapeutic potential and socio-economic value of caper (Capparis spinosa L.). ChemRxiv 2022.
6. Kereša, S.; Stanković, D.; Lodeta, K.B.; Jerčić, I.H.; Bolarić, S.; Barić, M.; Mihovilović, A.B. An efficient in vitro propagation protocol for Capparis orientalis Veill. from the eastern Adriatic coast. Agronomy 2019, 9, 303.
7. Moghaddasi, S.M.; Haddad Kashani, H.; Azarbad, Z. Propagation and medicinal uses of Capparis spinosa L. Life Science Journal 2012, 9, 684–686.
8. Ramezani-Gask, M.; Bahrani, M.J.; Shekafandeh, A.; Salehi, H.; Taghvaei, M.; Al-Ahmadi, M.J. Comparison of different propagation methods of common caper-bush (Capparis spinosa L.) as a new horticultural crop. International Journal of Plant Developmental Biology 2008, 2, 106–110.
9. Gianguzzi, V.; Barone, E.; Sottile, A.F. In vitro rooting of Capparis spinosa L.: Effect of genotype and propagation method adopted at the multiplication stage. Plants 2020, 9, 398.
10. Mehrabani, V. In vitro micropropagation of two native Iranian varieties of Capparis spinosa L. Biological Forum – An International Journal 2016, 8, 144–149.
11. Attia, A.; Dessoky, E.D.S.; Al-Sodany, Y.M.; Ismail, I.A. Ex situ conservation of some endemic and rare medicinal plants from Taif, Saudi Arabia. Biotechnology & Biotechnological Equipment 2017, 31, 912–920.
12. Gianguzzi, V.; Inglese, P.; Barone, E.; Sottile, F. In vitro regeneration of Capparis spinosa L. using a temporary immersion system. Plants 2019, 8, 177.
13. Zarei, M.; Seyedi, N.; Maghsoudi, S.; Nejad, M.S.; Sheibani, H. Green synthesis of Ag nanoparticles on modified graphene oxide using Capparis spinosa fruit extract and catalytic reduction of organic dyes. Inorganic Chemistry Communications 2021, 123, 108327.
14. Alkire, B. Capers. Center for New Crops and Plant Products, West Lafayette, IN, USA, 1998.
15. Rivera, D.; Inocencio, C.; Obon, C.; Alcaraz, F. Food and medicinal uses of Capparis L. subgenus Capparis (Capparaceae). Economic Botany 2003, 57, 515–534.
16. Saifi, N.; Ibijbijen, J.; Echchgadda, G. Morphological description and taxonomic identification of Capparis spp. in the regions of Fes, Taounate and Moulay Idriss Zerhoun. Proceedings of the International Congress of the National Institute of Medicinal and Aromatic Plants, Fes, Morocco, 22–24 March 2007.
17. Rakhimova, T.; Vaisova, G.B.; Rakhimova, N.K.; Matkarimova, A. Phytocenotic distribution of Capparis spinosa L. (Capparaceae) under different ecological conditions in Uzbekistan. Annals of the Romanian Society for Cell Biology 2021, 25, 7882–7895.
18. Inocencio, C.; Rivera, D.; Obón, C. Taxonomic revision of the genus Capparis L. in the Mediterranean region. Botanical Journal of the Linnean Society 2006, 152, 123–158.
19. Fici, S. A taxonomic revision of the Capparis spinosa group (Capparaceae). Willdenowia 2001, 31, 5–28.
20. Heywood, V.H.; Brummitt, R.K.; Culham, A.; Seberg, O. Flowering Plant Families of the World. Royal Botanic Gardens, Kew, 2007.
21. Mahmoudi, M.; Rahimmalek, M.; Ehtemam, M.H. Genetic diversity of Capparis spinosa L. assessed by molecular markers. Industrial Crops and Products 2015, 67, 287–295.
22. Sozzi, G.O.; Vicente, A.R. Postharvest physiology and handling of capers. Postharvest Biology and Technology 2008, 49, 83–89.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.