Abstract
Ushbu maqolada sug‘oriladigan qishloq xo‘jaligi yerlarida kimyoviy mineral o‘g‘itlardan ortiqcha va uzluksiz foydalanish natijasida tuproqlarning sho‘rlanish jarayoni va uning ekologik oqibatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda mineral o‘g‘itlar ta’sirida tuproqlarning mexanik, fizik-kimyoviy va biologik xossalarida yuz beradigan o‘zgarishlar sho‘rlanish darajasining ortishiga olib kelishi asoslab berilgan. Tuproq sho‘rlanishining kuchayishi natijasida unumdorlikning pasayishi hamda qishloq xo‘jaligi ekinlari hosildorligining kamayishi muammolari yoritilgan. Shuningdek, sho‘rlangan tuproqlarda yetishtirilgan mahsulotlar hajmining qisqarishi oziq-ovqat xavfsizligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi qayd etilgan. Maqolada muammoning ekologik jihatlari ochib berilib, tuproq resurslarini muhofaza qilish zarurligi ta’kidlangan. Shuningdek, sho‘rlangan yerlarni qayta tiklash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ham berilgan.
References
1. Omuto C.T., Kome G.K., Ramakhanna S.J., Muzira N.M., Ruley J.A.Trend of soil salinization in Africa and implications for agro-chemical use in semi-arid croplands // Science of The Total Environment. Volume 951, 15 November 2024, 175503. –P. 1-12.
2. Pahalvi H.N., Rafiya L., Rashid S., Nisar B., Kamili A.N.Chemical Fertilizers and Their Impact on Soil Health // Chapter. First Online: 01 April 2021. -P. 1–20.
3. Khasanov S., Kulmatov R., Aslanov I., Sultonov K., Kholov N. Impact assessment of soil salinity on crop production in Uzbekistan and its global significance // Agriculture, Ecosystems and Environment. Volume 342. Published - 1 Feb 2023. –P. 1-15.
4. Rodríguez-Berbel N., Soria R., Ortega R., Lucas-Borja M.E., Miralles I. Agricultural Land Degradation in Spain // Springer nature link. Chapter. First Online: 16 December 2022. –P. 263–297.
5. JoteCh.A. The Impacts of Using Inorganic Chemical Fertilizers on the Environment and Human Health // Organic & Medicinal Chemistry International Journal. 2023. –P. 24-30.
6. Sultonov X.G‘.Sug‘oriladigan yerlar ekologik holatiga ta’sir etuvchi omillar va sabablari hamda ularning iqtisodiy jarayonlarga ta’siri // Educational Research in Universal Sciences (ERUS). 2023. –P. 492–496.
7. Duan H.,Gao R.,Liu X.,Zhang L.,Wang Y.,Jia X.,Wang X., Zheng Sh., Jing Y. The coupling of straw, manure and chemical fertilizer improved soil salinity management and microbial communities for saline farmland in Hetao Irrigation District, China // Journal of Environmental Management. Volume 380, April 2025, 124917. –P. 1-14.
8. Li B.,Cao E., Jian Sh., Liu Z., Li Y.,Sun Z.,Ma Ch. Optimizing maize yield and mitigating salinization in the Yellow River Delta through organic fertilizer substitution for chemical fertilizers // Soil and Tillage Research. Volume 249, July 2025, 106498. –P. 1-18.
9. Yu D., Miao Q., Shi H., Feng Z., FengW. Effects of Combined Application of Organic and Inorganic Fertilizers on Physical and Chemical Properties in Saline–Alkali Soil // Agronomy 2024, 14, 2236. –P. 1-20.
10. LiuJ., XieW., YangJ., YaoR., WangX., LiW. Effect of Different Fertilization Measures on Soil Salinity and Nutrients in Salt-Affected Soils // Water2023, 15(18), 3274. –P. 1-15.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.