Turkistonda mahalliy boshqaruv: tarixiy tahlil

Abstract

aqdim etilgan maqolada Rossiya imperiyasi hukumati tomonidan Turkiston oʻlkasini boshqarishda Davlat
 tartibi va maʼmuriy-siyosiy barqarorlikni saqlab qolishga qaratilgan chora-tadbirlar mustamlakachilik
 siyosatining strategik manfaatlari nuqtayi nazaridan ilmiy tahlil etiladi. Tadqiqotda, ayniqsa, mustamlaka
 maʼmuriyatining mahalliy boshqaruv tizimiga ehtiyotkorlik bilan aralashuvi, mansabdor shaxslarni tayin
lash va tasdiqlashning byurokratik mexanizmlari, shuningdek, bu jarayonlar orqali rus maʼmuriyatining
 oʻlkadagi hokimiyat vertikalini mustahkamlashga qaratilgan siyosiy-meʼyoriy amaliyoti ochib beriladi.
 Maqolada mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlari (qoʻrgʻon, volost va qishloq darajasidagi idoralar) faoliy
atida mansabdor shaxslarni saylash jarayonlari boʻyicha qator huquqiy buzilishlar va maʼmuriy tartibot
 normalarini cheklovchi amaliyotlar aniqlangani taʼkidlanadi. Ayniqsa, saylovlar vaqtida yirik jamoatchi
lik guruhlari va manfaatlar toʻqnashuvi ishtirokida yuzaga kelgan qonunbuzarliklar, mahalliy aholining
 norozilik murojaatlari hamda ularning rasmiy maʼmuriyat tomonidan qay darajada va qay tarzda koʻrib
 chiqilgani tarixiy-huquqiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shu bilan birga, tadqiqotda muallif mustam
laka boshqaruv tizimidagi mansabdorlarni tanlash va tayinlash mexanizmlarining haqiqiy mohiyatini yori
tar ekan, bu jarayonlar formal jihatdan “jamoatchilik ishtiroki” tamoyiliga asoslangan boʻlsa-da, amalda
 ular Rossiya imperiyasining koloniyal nazoratini kuchaytirish, mahalliy elita va aholining siyosiy taʼsirini
 cheklash, byurokratik qoidalar orqali ularni rus maʼmuriyatiga tobe etish vazifasini bajarganini asoslaydi.
 NatijadamaqoladagitahlilTurkistondagimahalliymaʼmuriyidoralarfaoliyatidagihuquqiy-meʼyoriymuam
molar, jamoatchilikning shikoyat tizimi orqali davlat maʼmuriyati bilan munosabati, shuningdek, mus
tamlakachilik sharoitida davlat nazoratining qanday amalga oshirilganini yaqqol yoritib, masalaning tar
ixshunoslikdagi oʻrnini yanada chuqurlashtiradi